Тұрғын үйді қайдан іздеу керек және алаяқтықты қалай тануға болады
Алматыда жалдауға арналған негізгі алаңдар - Krisha.kz, жылжымайтын мүлік агенттіктері және таныстардың кеңесі. Хабарландыруларды іріктеу кезінде мына алаңдатарлық белгілерге назар аударыңыз:
- Аудан мен пәтер түріне қарағанда нарықтан едәуір төмен баға - жалған хабарландырудың немесе жасырын шарттардың жиі кездесетін белгісі.
- Пәтерді көріп, шартқа қол қоймас бұрын алдын ала төлем немесе «брон» ақысын сұрау - кездесу мен құжаттарды тексергенге дейін ақша аударуға болмайды.
- Иесі «басқа қалада» тұрады деп, төлемнен кейін кілтті жібереміз деуі - кең тараған алаяқтық сызбасы.
- Бір ғана фотосурет әртүрлі мекенжай мен телефон нөмірлерінде қайта-қайта орналастырылған.
Пәтерді жеке көзбен шолыңыз, жалға беруші тұлғамен таныс болыңыз және барлық келісімдерді жазбаша шартқа түсіріңіз.
Иесі мен пәтерді қалай тексеруге болады
- Пәтерге құжат: құқық белгілейтін құжат пен жеке басын куәландыратын құжатты сұраңыз - меншік иесінің деректері сәйкес келуі тиіс.
- eGov.kz порталындағы тіркелген құқықтар туралы анықтама (2-нысан) («Жылжымайтын мүлік» бөлімі, eGov mobile, Kaspi, Homebank қосымшалары): құқық иесін растайды және кепілге салу, тыйым салу, ипотека сияқты ауыртпалықтарды көрсетеді. Шамамен 20 минутта дайын болады.
- Сенімхат бойынша жалға алу: нотариалды сенімхаттың түпнұсқасын сұраңыз, оның мерзімі мен өкілеттігін тексеріңіз - әр сенімхат тұрғын үйді жалға беру және ақы алу құқығын бермейді.
Жалдау шарты: міндетті түрде көрсетілуі керек тармақтар
Жазбаша жалдау шарты екі тарапты да қорғайды; оны нотариуста куәландырудың қажеті жоқ - қолдар қойылса жеткілікті. Мына тармақтарды көрсетіңіз:
- Тараптар мен объект - аты-жөні, ЖСН, жеке куәлік деректері, нақты мекенжайы.
- Жалдау мерзімі - бастау және аяқталу күндерінің нақты мерзімі, ұзарту тәртібі.
- Төлем мөлшері мен төлем күні, төлеу тәсілі.
- Бағаны көтеру тәртібі - шарт қолданылу кезеңінде баға өзгермейтінін бекітіп қойған жөн.
- Депозит (кепілдік жарна) - сомасы, не үшін ұсталатыны және қандай мерзімде қайтарылатыны.
- Коммуналдық төлемдер - кім не төлейтіні, тұрғындар көшіп келген күнгі есептегіш көрсеткіштері.
- Тараптардың жауапкершілігі - мерзімінен бұрын бұзу шарттары, көшіп кету туралы алдын ала хабарлау мерзімі.
Депозит, комиссия және коммуналдық төлемдер: кім қанша төлейді
Депозит заң бойынша міндетті емес - бұл тараптардың келісімі бойынша белгіленетін шарт; іс жүзінде бір айлық жалдау ақысына тең болып, ықтимал зиянды немесе борышты өтеуге арналады. Қайтару шарттарын шартта белгілеп, пәтердің жай-күйін фотосуреттермен қоса қабылдау-тапсыру актісінде тіркеңіз.
Риелтор комиссиясын әдетте жалдаушы төлейді - орташа алғанда айлық жалдау ақысының 50-100%-ы (кейде шамамен 30%), бір реттік төлем; алдын ала нақтылап алыңыз.
Коммуналдық қызметтерді әдетте жалдаушы жалдау ақысына қосымша өз бетінше төлейді - маусымға және ауданға байланысты шамамен айына 15 000-40 000 теңге. Жауапкершілік аясын шартта нақты бөліп көрсетіңіз.
Қолхат қоюдан бұрынғы кезеңді-кезеңімен тексеру тізімі
- 1Пәтерді жалға беріп отырған адамның жеке басын құқық белгілейтін құжатпен салыстырып тексеріңіз.
- 2eGov.kz сайтынан №2 нысандағы анықтама алып, меншік иесі мен тыйым салуларды тексеріңіз.
- 3Сенімхат бойынша әрекет етсе - түпнұсқасын, мерзімін және өкілдің өкілеттігін тексеріңіз.
- 4Пәтерді қарап шығыңыз: сантехника, электр жүйесі, терезелер, жылыту, техника, ылғал иісі.
- 5Есептегіштерді тексеріп, көрсеткіштерін жазып алыңыз (электр, су, газ, жылыту).
- 6Коммуналдық қарыздарды меншік иесінен және КСК/ПИБ-тен нақтылаңыз.
- 7Барлық маңызды шарттары көрсетілген жазбаша жалдау шартын жасаңыз.
- 8Қабылдау-беру актісін жасаңыз: жиһаз бен техниканың тізімдемесі, жай-күйі, фотосуреттері.
- 9Төлем мен депозитті қолхат немесе төлем мақсаты көрсетілген аударым арқылы рәсімдеңіз.
- 10Шарттың, актінің және анықтаманың көшірмелерін сақтаңыз.
Алматы аудандары бойынша жалдау ақысының орташа мөлшерлемелері (2026)
2026 жылға арналған болжамды ауқым: 1 бөлмелі пәтер - 250 000-400 000 теңге/ай, 2 бөлмелі пәтер - 350 000-600 000 теңге/ай, 3 бөлмелі пәтер - 700 000 теңгеден бастап/ай. Құны аудандарға байланысты айтарлықтай өзгереді:
- Медеу ауданы - ең қымбаты: 2 бөлмелі пәтерлер шамамен 450 000-850 000 теңге.
- Бостандық ауданы - 350 000-600 000 теңге (бизнес-класс, орталыққа жақындық).
- Алмалы ауданы - 300 000-500 000 теңге.
- Әуезов ауданы - 220 000-380 000 теңге.
- Жетісу ауданы - 200 000-320 000 теңге.
- Түрксіб ауданы - 180 000-280 000 теңге.
- Наурызбай ауданы - 170 000-290 000 теңге.
- Алатау ауданы - ең қолжетімдісі: 150 000-250 000 теңге.
Ең қолжетімді аудандар - Алатау, Түрксіб және Жетісу аудандары; орталық Медеу және Бостандық аудандары тұрақты түрде 30-50%-ға қымбат.