2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап не өзгерді
Маңызды: салық пәтердің барлық құнынан емес, тек пайдадан - сату бағасы мен сатып алу бағасы арасындағы айырмадан алынады. Егер сіз пәтерді сатып алған бағадан арзанға немесе дәл сол бағаға сатсаңыз, меншік мерзіміне қарамастан, салық мүлдем алынбайды.
Жоғарылатылған 15% мөлшерлеменің шегі - 8 500 АЕК пайда (2026 жылы бұл 36 762 500 теңге). Бір мәміледен мұндай пайда сирек кездеседі, сондықтан сатушылардың басым көпшілігі үшін мөлшерлеме 10% болып қалады.
| Параметр | 2026 жылға дейін | 2026 жылдан бастап |
|---|---|---|
| Салықсыз меншіктену мерзімі | 1 жыл | 2 жыл |
| Салық мөлшерлемесі | Пайдадан 10% | 36 762 500 теңгеге дейінгі пайдадан 10%; одан асатын сомадан 15% |
| Қандай мүлікке қатысты | тұрғын үй, жер учаскелері, гараждар және т.б. | сол сияқты: пәтерлер, үйлер, саяжайлар, учаскелер, гараждар, паркингтер, қоймалар |
Басты өтпелі ереже: пәтер қашан сатып алынғаны
Жаңа ережелер тек 2026 жылдың 1 қаңтарынан кейін сатып алынған жылжымайтын мүлікке қолданылады. Егер сіз пәтерді 2026 жылға дейін сатып алған болсаңыз, сіз үшін бұрынғы тәртіп сақталады: меншіктің ең төменгі мерзімі 1 жыл және мөлшерлеме 10%.
- пәтер 2024 жылы сатып алынған, 2026 жылы сатылады - меншіктену мерзімі 1 жылдан артық, салық жоқ;
- пәтер 2026 жылдың ақпанында сатып алынған, 2027 жылы пайдамен сатылады - меншіктену мерзімі 2 жылдан аз, салық бар;
- пәтер 2026 жылдың ақпанында сатып алынған, 2028 жылдың наурызында сатылады - меншіктену мерзімі 2 жылдан артық, салық жоқ.
Қалай есептеу керек: мысалдар
Сату мүлікті толық екі жыл иеленгеннен кейін жүзеге асса - салық салынбайды, бұл мәміле бойынша декларация тапсырудың қажеті жоқ. Пайда болмаса (сол бағамен немесе одан арзанға сатылса) - салық та болмайды, бірақ ең аз мерзімнен кем иеленген жағдайда мәміле декларацияда нөлдік табыспен көрсетіледі.
- Пәтер 2026 жылдың наурызында 30 млн теңгеге сатып алынды, 2027 жылы 35 млн теңгеге сатылды.
- Пайда: 35 − 30 = 5 млн теңге. Иелену мерзімі 2 жылдан аз → салық бар.
- Салық: 10% × 5 млн = 500 000 теңге.
Пәтер сатып алынбаған жағдайда қандай соманы негізге алу керек
«Сатып алу бағасы» әрқашан бола бермейді - пәтер мұраға немесе сыйға тарту арқылы қалуы мүмкін. Мұндай жағдайлар үшін кодексте бастапқы құн бөлек айқындалған:
| Тұрғын үй қалай алынды | Пайда неден есептеледі |
|---|---|
| Сатып алу | құжатпен расталған сатып алу бағасы |
| Мұра | нарықтық баға (сатудан кейінгі жылдың 31 наурызына дейін жүргізілуі тиіс) |
| Сыйға тарту | мемлекеттік органдардың бағалау құны (жер үшін - кадастрлық құн) |
| Өз бетінше салынған | кәсіби бағалаушының бағалауы келесі жылдың 31 наурызына дейін |
Мұраға қалған мүлік бойынша бағалау мерзімін өткізіп алмау маңызды: бағалау жүргізілмесе, салық қызметі сату сомасының толық көлемін табыс деп есептеуі мүмкін.
Қалай декларациялап, төлеу керек
Қазақстанның резиденті еместері үшін ережелер қатаңырақ: жылжымайтын мүлікті сатқанда салық иелену мерзіміне қарамастан төленеді - тіпті пәтер екі жылдан астам меншікте болса да.
- 1Сату жүзеге асқан жылдан кейінгі жылдың 31 наурызына дейін жеке табыс салығы бойынша декларация тапсырыңыз.
- 2Салықты 10 сәуірге дейін төлеңіз.
- 3Төлемді салық төлеушінің кабинеті, E-Salyq Azamat қосымшасы, Kaspi.kz арқылы немесе салық басқармасының бөлімшесінде жүзеге асыруға болады.
Салықты заңды түрде қалай азайтуға немесе мүлде төлемеуге болады
- Ең сенімді тәсіл - меншіктің ең төменгі мерзімін күту: 2026 жылдан бастап сатып алынған мүлік үшін 2 жыл (бұған дейін сатып алынғандар үшін - 1 жыл), осыдан кейін салық мүлде алынбайды. Егер белгіленген мерзімге дейін бір-екі ай қалса, пайдадан 10% төлегеннен гөрі күте тұрған тиімдірек болады көп жағдайда.
- Сатып алу бағасы туралы барлық құжаттарды сақтаңыз: нақты соманы көрсететін сату-сатып алу шарты - сіздің қорғанысыңыз. Салық айырмадан есептеледі, сондықтан кіру бағасы қаншалықты дұрыс расталса, салық салынатын пайда соғұрлым аз болады.
- Сатып алуға кеткен расталған шығыстарды ескеріңіз - егер сатып алу кезінде баға толық құжатталған болса, «қағаз жүзіндегі» пайда асыра көрсетілмейді.
- Мұраға қалған тұрғын үй үшін - нарықтық бағалауды уақтылы жасаңыз (сатудан кейінгі жылдың 31 наурызына дейін): бұл болмаса, салық қызметі салықты пайдадан емес, сатудың жалпы сомасынан есептеуі мүмкін.
- Ірі мәмілелерді 15% шегін ескере отырып жоспарлаңыз: егер пайда 36,7 млн теңгеге жақын болса, шартқа қол қоймас бұрын салық мамандарынан кеңес алған жөн.
Шартта бағаны төмендетіп көрсету - жаман идея: бұл мәміле тараптарының екеуі үшін де тәуекел және келесі сатуда мәселе туғызады (сатып алушыда «қағаз жүзінде» үлкен пайда пайда болады). Жоғарыда аталған барлық тәсілдер - заңды.
Сатушылардың жиі жіберетін қателері
- Иелік ету мерзімін «жылмен» емес, нақты күндермен есептеңіз: мерзім меншік құқығын тіркеген күннен бастап, құқықтың ауысуын тіркеген күнге дейін, дәл күніне дейін есептеледі.
- Салық нөлге тең болған кезде декларацияны ұмытпаңыз: мүлік ең аз мерзімнен кем уақыт иелікте болса, пайда болмаса да мәміле декларацияда міндетті түрде көрсетілуі керек.
- Сатып алу шартын жоғалтып алмаңыз: кіру бағасын растайтын құжат болмаса, пайда жоқтығын дәлелдеу қиынға соғады.
- Мұраға қалған пәтерді бағалатпай қалдыру - ең қымбатқа түсетін қате: бұл жағдайда салық сатудың жалпы сомасынан есептелуі мүмкін.
- Салық қызметі «білмей қалады» деп ойлау қателік: барлық мәмілелер мемлекеттік тіркеуден өтеді, сондықтан деректер салық органдарына автоматты түрде көрінеді.